Domain Yaşam Döngüsü / Domain Life Cycle

TR: Domain Ne Alemde? (Yaşam Döngüsü)

1. Boşta (Available)

Domain henüz kimseye ait değil. Registry (ana merkez) veritabanında herhangi bir kaydı yok. Terminalden whois çektiğinde karşına "Not Found" veya "No Match" döner. İlk gelen parayı basar ve alır. EPP statüsü veya herhangi bir kilit mekanizması yoktur.

2. Aktif (Active / Registered)

Parayı verdin, domaini üstüne aldın. ICANN kurallarına göre 1 ile 10 yıl arasında tescil edilebilir. Bu aşamada Name Server (NS) kayıtlarını kendi sunucuna yönlendirir, siteni ve mail altyapını kurarsın. Her şey tıkırında çalışır. Whois sorgusunda göreceğin temel durum kodları (EPP Status) şunlardır:

• OK: Standart, kısıtlamasız durum.
• clientTransferProhibited: Domain başka bir firmaya (registrar) transfer edilmeye karşı kilitli. (Çalınmalara karşı bu her zaman açık kalmalı).
• clientDeleteProhibited: Yanlışlıkla silinmelere karşı koruma.
• clientUpdateProhibited: Domain detaylarında yetkisiz güncelleme yapılamaz.

3. Süre Bitti (Expired / Auto-Renew Grace Period)

Domainin süresini uzatmayı unuttun. Tebrikler, siten patladı. E-postaların anında kesilir çünkü domain firman (registrar) NS adreslerini ezip kendi park sayfasına yönlendirir. ICANN kurallarına göre 0 ile 45 gün arası (firmaların %90'ı 30 gün verir) bir tolerans süresi başlar.

Maliyet: Bu aşamada sadece standart yenileme ücreti ödersin. Ekstra ceza veya gizli ücret yoktur.

EPP Status: autoRenewPeriod

4. Cezalı Dönem (Redemption Grace Period)

Tolerans süresi bitti ve uyarı maillerini takmadın. Domain artık domain firmasının kontrolünden çıktı ve doğrudan Registry'nin (merkez veritabanının) eline düştü. Bu ceza süresi tam 30 gün sürer ve geri sayım başlar. Fiyatlandırma acımasızlaşır.

Maliyet: Standart yenileme ücretinin yanı sıra, normal fiyatın yaklaşık 10-15 katı bir "kurtarma ücreti" (Restore Fee) ödemek zorundasın. Eğer domain senin için kritikse, o parayı seve seve ödersin.

EPP Status: redemptionPeriod

5. Gidici (Pending Delete)

Cezayı ödemedin. Geçmiş olsun, domaini tamamen kaybettin. Bu faza giren bir domaini yeryüzünde kimse kurtaramaz. Ne sen, ne domain firman, ne de araya sokacağın VIP destek talepleri işe yarar. Domain 5 gün boyunca bu statüde asılı kalır.

EPP Status: pendingDelete

Sonuç: 5. günün sonunda (genellikle TSİ 21:00 - 22:00 saatleri arasında) domain Registry tarafından kalıcı olarak silinir ve tekrar "Available" (Boşta) statüsüne düşer.

CLI Üzerinden Domain Durum Tespiti

Arayüzlerle vakit kaybetme, terminali aç ve durumu doğrudan kaynaktan gör.

Statü Kontrolü:

whois ornek.com | grep -i "Domain Status"

Çıktıda redemptionPeriod görüyorsan cüzdanı hazırla. pendingDelete görüyorsan terminali kapat ve soğuk bir su iç.

DNS Patlak Kontrolü:

dig +short NS ornek.com

Kendi sunucularının (örn: ns1.megabre.com) yerine registrar'ın park sunucuları (örn: ns1.sedoparking.com) dönüyorsa, domain grace period'a (süresi bitmiş duruma) girmiştir.

Dropcatching ve Backorder Gerçekleri

Pending Delete fazı bittiği saniye domain piyasaya düşer. Elinle tarayıcıdan F5 atıp domaini yakalamaya çalışmak amatörlüktür. Dropcatch, SnapNames veya NameJet gibi firmaların botları, Registry API'lerine saniyede binlerce sorgu atar. Domain boşa düştüğü an, 0.05 saniye içinde botlar tarafından tescil edilir. Değerli bir domaini geri istiyorsan, bu firmalara önceden backorder (ön sipariş) parası yatırıp şansını botlarla denemek zorundasın.